Jak byæ lepszym nauczycielem? PDF Drukuj E-mail
naucz0258.jpg We wspó³czesnym ¶wiecie jako¶æ i skuteczno¶æ nauczania zyskuje sobie coraz wy¿sz± rangê. W podstawowych dokumentach Unii Europejskiej mówimy o gospodarce opartej na wiedzy, a kszta³cenie nauczycieli znajduje siê na naczelnym miejscu w realizacji tego zadania.

Podobnie jest w USA, gdzie sprawy poprawy edukacji zajmuj± nie tylko fachowców, ale s± przedmiotem licznych artyku³ów w codziennej prasie. W ameryka?skiej literaturze pedagogicznej istnieje zwyczaj stosowania porówna? instytucji zajmuj?cych si? kszta?ceniem do dzia?a? w dobrze prosperuj?cym przedsi?biorstwie.

Szko?a czy uczelnia musi spe?nia? oczekiwania swoich klientów, poniewa? to oni, uczniowie, rodzice i spo?eczno?? lokalna, a w przysz?o?ci ca?e spo?ecze?stwo, oczekuj?, ?e misja szko?y b?dzie w?a?ciwie wype?niona. W ekonomii, w której stopie? niepewno?ci i nieprzewidywalno?ci jest wysoki, skuteczny mened?er, to dobry nauczyciel swoich pracowników. Czy zarz?dzanie poprzez dobre kszta?cenie sprawdza si? tylko w przedsi?biorstwach? Jakie zasady, wyprowadzone ze szkole? pracowników przedsi?biorstw, mog? stanowi? dobry wzór dla nauczycieli szkó? i wy?szych uczelni? -zastanawia si? Chuck Slater w ameryka?skim „Fast Company Magazine”

„Ten, kto potrafi – dzia?a, kto nie potrafi – uczy!” – powiedzia? kiedy? Bernard Shaw. W szybko zmieniaj?cym si? ?wiecie ta maksyma zupe?nie si? nie sprawdza: istotn? cz??ci? zarz?dzania przedsi?biorstwem jest bycie nauczycielem swoich pracowników.

„Jak inaczej mo?esz sk?oni? pracowników firmy do twórczego rozwi?zywania problemów? Mo?na oczywi?cie wydawa? rozkazy, ale wtedy przestaj? oni my?le? samodzielnie, nie b?d? próbowa? wprowadzania ulepsze?, przestaj? by? kreatywni” – pyta Slater.

trlelogo.png To samo dotyczy wszelkiego uczenia: nowych technik w medycynie, wytwarzania nowego produktu w fabryce, ale tak?e nauczania w szkole. Mo?e warto przyjrze? si? zasadom skutecznego nauczania.

Zasada pierwsza: „Nauczanie dotyczy uczniów, a nie Ciebie”

Wielu nauczycieli uwa?a si? za ekspertów desygnowanych do przekazywania wiedzy (ulubiony termin w naszej o?wiacie!) swoim uczniom tak, jak gdyby chodzi?o o nape?nianie pustych naczy?. To jest niew?a?ciwa metafora. Najlepsi edukatorzy to ci, którzy uwa?aj? si? za przewodników i doradców w procesie uczenia si?. Dziel? si? oni swoj? wiedz? ze swoimi uczniami lub studentami, ale nie koncentruj? si? na swojej roli. Pytanie, które powinien zada? sobie nauczyciel to nie: „co ja dzisiaj b?d? robi? na lekcji?”, ale „co moi uczniowie b?d? robi? na mojej lekcji?”

Zasada druga: „Poznaj swoich uczniów”

Nie wystarczy, ?e znasz dobrze przedmiot, którego uczysz. Musisz dobrze pozna? tych, których kszta?cisz, ich zdolno?ci, dotychczasowe do?wiadczenia i potrzeby. To pozwoli Ci ustali? poziom, od którego musisz zacz??. Bardzo wa?nym elementem tej oceny jest samoocena ucznia, on sam powinien umie? oceni? swoje mo?liwo?ci. Tak?e okre?li?, co jest dla niego najwa?niejsze. To mu pomo?e lepiej zaplanowa? swoj? drog? rozwoju z Twoj? pomoc?.

Zasada trzecia: „Uczniowie podejm? wyzwania edukacyjne, gdy stworzysz im bezpieczne ?rodowisko dla uczenia si?”

Nauczanie wymaga od nauczyciela wielkiej wra?liwo?ci. Je?li chce on, ?eby jego uczniowie aktywnie uczestniczyli w procesie uczenia si?, to musi sobie zdawa? spraw?, ?e sytuacja, w której sami dokonuj? wyborów, zmieniaj? swoje pogl?dy, jest dla nich nie?atwa. Im bardziej bezpieczne jest ?rodowisko, które im stwarzasz, tym bardziej skuteczny jest ich rozwój emocjonalny, psychologiczny i intelektualny.

„Je?li czujesz, ?e s? wyczerpani – zrób im herbaty!” – takie has?o brzmi dziwnie w polskich warunkach. „I nigdy nie b?d? z?o?liwy czy sarkastyczny, oni powinni Ci ufa?”.

Zasada czwarta: „Wspaniali nauczyciele nauczaj? z pasj?”

Ró?nica mi?dzy dobrym nauczycielem, a wspania?ym nauczycielem nie polega na tym, jak? wiedz? posiada on w swoim przedmiocie. To zale?y, czy jest on pasjonatem nauczania, zarówno pasjonatem przedmiotu, jak i sposobu w jaki uczy. Uczniowie czy studenci zawsze to bardzo dobrze wyczuwaj?, czy ich nauczyciel jest prawdziwym pasjonatem, czy takiego udaje.

Zasada pi?ta: „Uczniowie ucz? si? skuteczniej, gdy im pomo?esz w ustaleniu, czego musz? si? nauczy?”

Cz?sto uczniowie, czy studenci nie zdaj? sobie sprawy z tego, co rzeczywi?cie musz? umie?, aby osi?gn?? swój cel. Mo?e to dotyczy? stopnia znajomo?ci j?zyka obcego, umiej?tno?ci pos?ugiwania si? komputerem, prowadzenia ksi?gowo?ci. Pokazanie im, jaki poziom tych umiej?tno?ci musz? osi?gn??, jest bardzo wa?nym elementem Twojej pracy. Zwykle dla poszczególnych ucz?cych si? s? one ró?ne, ale dok?adna diagnoza zostawia im poczucie, ?e rzeczywi?cie chcesz im pomóc.

Zasada szósta: „Staraj si?, aby wszystko by?o jasne, gdy nie jest proste”

Cz?sto musisz si? zmierzy? z uczeniem rzeczy trudnych. Musisz si? wi?c stara?, ?eby to, czego uczysz, by?o zrozumia?e. Podstaw? procesu nauczania/ uczenia si? jest dobra komunikacja. Wprowadzenie nowych poj?? naukowych wymaga znajomo?ci poj?? podstawowych dla danej dziedziny. Je?li nie sprawdzisz, czy s? one znane Twoim uczniom, to zapewne stracisz czas ucz?c rzeczy kompletnie niezrozumia?ych.

Zasada siódma: „B?d? wra?liwy na potrzeby uczniów, ale nie obawiaj si? utraty wiarygodno?ci”

Wielu nauczycieli sprawia wra?enie, ?e zawsze zna odpowied? na wszystkie pytania. Pokazanie w?asnych emocji lub niewiedzy uwa?a za dowód s?abo?ci. „Tacy s? w?a?nie najgorsi nauczyciele” - pisze Parker Palmer, autor ksi??ki „Odwaga bycia nauczycielem – ?wiat nauczyciela widziany od wewn?trz” (Jossey-Bass, 1997).

Bardzo cz?sto najlepsz? odpowiedzi? nauczyciela jest „nie wiem”. Nie traci on przez to wiarygodno?ci, uczniowie mu ufaj?, bo to ?wiadczy o jego zaufaniu do nich i stwarza konstruktywne relacje mi?dzy nimi. Dobry nauczyciel sam uczy si? nieustannie i to go przybli?a do uczniów.

Zasada ósma: „Ucz z sercem”

Dobre nauczanie nie da si? zamkn?? w formu?ach. Ma ono bardzo silny zwi?zek z Twoimi emocjami. Ka?dy nauczyciel uczy inaczej literatury, przekazuje ró?ne wizje ?wiata przyrody, czy k?adzie nacisk na inne wydarzenia historyczne. Uczysz w du?ym stopniu „sob?”, przekazujesz swoje pogl?dy, ale je?li lepiej poznasz siebie i swoich uczniów, ich potrzeby i emocje, to Twoje zaanga?owanie niejednokrotnie da wi?cej, ni? najlepsze techniki skutecznego nauczania.

Zasada dziewi?ta: „Powtarzaj najwa?niejsze rzeczy”

„Je?li mówisz co? po raz pierwszy, to twoi uczniowie to s?ysz?, je?li mówisz po raz drugi – rozumiej?, dopiero za? gdy powiesz to po raz trzeci - naucz? si? tego” powiedzia? William H. Rastetter, wyk?adowca z MIT i Harvardu. Jest to nie?atwe, bo sk?onno?? do powtarzania mo?e by? nudna. Dobrzy nauczyciele staraj? si? powtarza? te same rzeczy w ró?ny sposób, tak ?e uczniowie nawet nie zauwa??, ?e to ju? by?o.

Zasada dziesi?ta: „Dobrzy nauczyciele stawiaj? dobre pytania”.

Powiniene? rozumie?, ?e uczenie si? to poznawanie nieznanego i takie badanie musisz zacz?? si? od pyta?. Powinny one wyja?nia?, a nie ukrywa? problemy. I to nie pytania, na które mo?na tylko odpowiada?: „tak” lub „nie”, co zabija wi?kszo?? dyskusji. Je?li chcesz dotrze? do sedna sprawy –musisz nieraz pyta? kilka razy. Czasami zadawanie w?a?ciwych pyta?, które pozwol? dotrze? Twoim uczniom do istoty rzeczy jest wa?niejsze, ni? szybkie posuwanie si? do przodu. Zasada jedenasta: „Nie jeste? pasem transmisyjnym do przekazywaniu wiedzy”

Twoim zadaniem jest uczy? ludzi my?lenia. Nie mo?esz sta? i mówi? ludziom, co maj? robi?. Dobry edukator jest mniej zainteresowany konkretn? odpowiedzi? na postawione pytanie, ni? drog?, jak? jego uczniowie doszli do tego rozwi?zania, jak interpretuj? otrzymane informacje. Znacznie wa?niejsze jest nauczenie ich samodzielnego my?lenia, ni? mówienia im, co maj? my?le? w ka?dej sprawie.

Zasada dwunasta: „ Mniej mów, zacznij s?ucha?”

Skuteczne nauczanie zawsze polega na komunikacji w obie strony; to jest dialog, a nie monolog. Je?li zadasz pytanie i przez chwil? trwa cisza – powiniene? wytrzyma?, poczeka?. Da? szanse na namys? i sformu?owanie odpowiedzi. W takich chwilach odbywa si? najbardziej twórcze my?lenie Twoich uczniów i nie nale?y temu przeszkadza?. Zasada trzynasta: „Wyci?gaj wnioski ze s?uchania innych”

Uwa?ne s?uchanie Twoich uczniów, czy studentów pozwala na odczytanie ich emocji zwi?zanych z rozwi?zywaniem danego im do rozwi?zania problemu. Poznanie, co im sprawia w tym rado??, a co wprawia we frustracj? mo?e sta? si? kluczem do skutecznego nauczania.

Zasada czternasta: „Pozwól uczniom uczy? si? od siebie”

W obecnych czasach nauczyciel i podr?cznik nie maj? monopolu na bycie jedynym ?ród?em wiedzy dla uczniów, a tym bardziej studentów wy?szych uczelni. Przy obecnie rozwijaj?cej si? technologii jest te? internet, telewizja, ksi??ki, czasopisma i wiele innych. Ma?o docenianym w naszych szko?ach ?ród?em wiedzy s? rówie?nicy. Je?eli prowadzisz nauczanie poprzez rozwi?zywanie problemów w grupach, to ka?da z nich rozwi?zuje to zadanie inaczej. Nast?puje podzia? ról, ka?dy wnosi co? do rozwi?zania. Uczniowie ucz? si? od siebie wielu rzeczy bardzo skutecznie.

W Belgii istniej? szko?y Decroly, w których praktykuje si? zwyczaj, ?e starsi uczniowie ucz? m?odszych. Bycie raz w roli nauczyciela, a raz ucznia dzia?a niezwykle stymuluj?co na rozwój uczestników tych do?wiadcze?.

Zasada pi?tnasta: „Unikaj u?ywania tych samych technik nauczania dla wszystkich”

Trzeba zawsze pami?ta?, ?e uczniowie ucz? si? w ró?ny sposób. Jedni s? wzrokowcami, inni s?uchowcami, jeszcze inni ucz? si? przez dzia?anie (kinestetycy). Znajomo?? o?miu (a niektórzy doliczyli si? jedenastu) Rodzajów Inteligencji Gardnera pozwoli Ci lepiej zrozumie?, jak trafi? do ucznia, ?eby mu pomóc uczy? si? skutecznie.

Zasada szesnasta: „Nigdy nie przestawaj uczy?”

Skuteczne nauczanie opiera si? na relacjach nauczyciel – ucze?. Nie ko?czy si? ono po sko?czeniu lekcji. Uczniowie musz? mie? poczucie, ?e my?lisz o nich, zastanawiasz si?, jak im pomóc w procesie uczenia si? i rozwoju. Jak wida?, te szesna?cie zasad wyprowadzonych w du?ym stopniu z do?wiadcze? wielkich i mniejszych firm, które przez w?a?ciwe szkolenie swoich pracowników osi?gn??y lepsze wyniki ekonomiczne, ma zastosowanie w pracy nauczycieli wszystkich szczebli. Dotyczy to nauczania zarówno ma?ych dzieci, uczniów starszych, studentów wy?szych uczelni, jak i doros?ych korzystaj?cych z ró?nych form kszta?cenia ustawicznego.

Zasady te s? bardzo proste...

Mo?e warto je wprowadzi? do praktyki kszta?cenia naszych przysz?ych pedagogów?

(t?umaczenie i opracowanie: Janina Zawadowska na podstawie artyku?u Chucka Slatera z „Fast Company Magazine”)

Nastpny >
Reklama
wosp.jpg
o nas | reklama | regulamin | kontakt
©2005 edukacja.info.pl
.Darmowe zliczanie odwiedzajcych stron - FreeStat.pl .meskimbyc.pl