|
Napisał janusz
|
|
wtorek, 16 maj 2006 |
|
|
|
Ostatnia aktualizacja ( środa, 17 maj 2006 )
|
 Ksi??ka - dokument pi?mienniczy my?li ludzkiej, raczej obszerny, w postaci publikacji wielostronicowej o okre?lonej liczbie stron, o charakterze trwa?ym. S?owo o bardzo wielu pokrewnych znaczeniach, wywodz?ce si? pierwotnie od kodeksu czyli kartek po??czonych grzbietem, które wraz z rozwojem pergaminu zast?pi?y poprzedni? form? dokumentu pi?mienniczego, czyli zwój.
|
Nie wiele wiadomo o wytwarzaniu ksi??ki r?kopi?miennej w Polsce ?redniowiecznej. Niektórzy badacze nawet w?tpi?, czy w tym okresie w ogóle istnia?y na jej terenie jakiekolwiek skryptoria. Decyduj?cym w tym wzgl?dzie momentem by?o przyj?cie przez Mieszka I jego dwór w 966 r. religii chrze?cija?skiej wed?ug obrz?dku ?aci?skiego przez co Polska dosta?a si? w orbit? wp?ywów kultury zachodniej.
Pierwsze ksi?gi zosta?y do Polski przywiezione przez duchownych przyby?ych z Czech w orszaku D?brówki. W tym czasie znajomo?? pisania i czytania na terenie Polski by?a zjawiskiem zupe?nie wyj?tkowym. Posiadali t? umiej?tno?? w?a?ciwie tylko obcokrajowcy, przebywaj?cy tutaj np. w celach misyjnych oraz ich uczniowie nale??cy równie? do stanu duchownego. Dlatego te? je?li istnia?y wówczas warsztaty pisarskie, to podobnie jak w ca?ej Europie, nale?y si? ich doszukiwa? w klasztorach mi.in. benedykty?skich, które znajdowa?y si? w Ty?cu, ?ysej Górze, Lublinie, na ?w. Krzy?u i Trzemesznie.
|
|
Czytaj całość...
|
Do pisania wykorzystywano wy??cznie lub prawie wy??cznie pergamin. Pierwsza znana dzi? wiadomo?? o papierze w Polsce pochodzi z r, 1325, chodzi w niej o rachunki ze ?wi?topietrza i dziesi?cin, zbieranych przez wys?anników papieskich -obcokrajowców. Sami, natomiast Polacy zacz?li pisa? na papierze dopiero ok. roku 1360. Na rz?dy wi?c Kazimierza Wielkiego przypad? pocz?tek coraz cz?stszego wypierania pergaminu przez ta?szy od niego papier, cho? ten prawie do ko?ca XV w. pochodzi? wy??cznie z importu. Mimo to ju? o sto lat wcze?niej zdoby? on wyra?n? przewag? nad pergaminem i w praktyce ograniczy? jego stosowanie dla szczup?ej grupy r?kopisów. By?y to przede wszystkim ksi?gi liturgiczne oraz inne, którym z jaki? powodów zamierzano nada? pi?kn? szat? graficzn?. (np. przeznaczone na dary). Ich produkcj? od ko?ca XIV w. a? do pocz?tku XVI stulecia zajmowali si? nie tylko duchowni, lecz równie? ludzie ?wieccy, tzw. katedrali?ci. Mianem tym okre?lano pisarza artyst?, czyli kaligrafa, zawodowo uprawiaj?cego t? sztuk? w celach zarobkowych.
Tekst opracowa?y: Anna Do??ga i Maria Drebot |
|
|
|
|
|
|
